Moetivatie of motivatie? Zo sport je vanuit plezier in plaats van moeten

Sporten om te compenseren

De decembermaand zit vol gezellige etentjes. Pepernoten met Sinterklaas, een wijntje bij het kerstdiner en toch nog dat lekkere dessert. De volgende dag voel je je dik en ontevreden. Je hijst je in je sportkleding om het eten weg te werken. Of je laat het sporten juist helemaal zitten, want het heeft toch geen zin.

Veel vrouwen die ik coach herkennen dit. Ze hebben vaak al vanaf hun jeugd een kritisch beeld van hun lichaam en leggen de lat hoog. Vansteenkiste noemt dat voorwaardelijke liefde voor jezelf. Je vindt jezelf pas goed genoeg als je aan je eigen hoge eisen voldoet. Die innerlijke criticus zet je onder druk, kost veel energie en maakt je uiteindelijk minder gelukkig.

Wat is het verschil tussen goesting en moetivatie?

Sporten is gezond, maar hoeveel energie het je oplevert hangt af van de reden waarom je het doet. Vansteenkiste maakt onderscheid tussen goesting en moetivatie.

• Goesting is Vlaams voor innerlijke gedrevenheid. Je sport omdat je het leuk vindt, omdat het uitdagend of waardevol is en omdat je je er fitter en energieker door voelt.
• Moetivatie betekent dat je sport omdat het moet. Van je partner, van je dokter of van die stem in je hoofd. Je voelt je pas goed over jezelf als je geweest bent.

Moetivatie is niet zonder risico. Uit onderzoek blijkt dat mensen die vanuit moetivatie sporten meer risico’s nemen. Ze gaan toch hardlopen met een blessure of bij gevaarlijk weer. En wie heel rigide met sporten omgaat, raakt sneller uit balans met andere rollen in het leven.

Hoe meer de nadruk ligt op de prestatie, hoe groter de kans dat de goesting bezoedeld wordt.Prof. dr. Maarten Vansteenkiste

Herken jij moetivatie? Let op deze signalen

Volgens Vansteenkiste zijn er een paar duidelijke aanwijzingen dat je sport vanuit moeten in plaats van willen:

• Je wilt je resultaten steeds delen, bijvoorbeeld op Strava of social media.
• Je voelt wrevel, onrust of schuld als je een keer niet kunt of op een ander moment moet.
• Je spreekt minder vaak af met vrienden of hebt geen tijd meer voor andere hobby’s.
• Als je niet gaat, voelt dat als falen.

Daniëlle herkent dit. Vroeger kreeg ze te horen dat ze aanleg had om dik te worden. Toen ze ging sporten en complimenten kreeg, werd het obsessief. “Als ik een keer oversloeg, voelde ik me gelijk een stuk dikker en onaantrekkelijk. Gelukkig doorzie ik nu mijn patroon en ben ik liever en zachter voor mezelf.”

Waarom voel je je soms te moe om te bewegen?

“Liever lui dan moe” klopt volgens Vansteenkiste niet. De mens is van nature actief, zoekt contact en doet het liefst dingen die hij waardevol vindt. We hebben drie basisbehoeften: autonomie, verbondenheid en competentie. Voel je je te moe om te bewegen? Dan zijn die behoeften vaak niet vervuld.

Veel mensen hebben bijvoorbeeld meer energie op een thuiswerkdag, omdat ze dan meer eigen regie hebben. Plan je beweging dan juist op die dagen.

De juiste omgeving maakt het verschil

Ook competentie speelt een grote rol. Marion kreeg als kind te horen dat ze een grove motoriek had en niet geschikt was om te sporten. Bij gym werd ze als laatste gekozen. Jarenlang dacht ze dat sporten niets voor haar was. Rond haar 35e begon ze met hardlopen, samen met een groep andere gemotiveerde mensen. Ze bouwde het rustig op, kreeg er lol in en deed zelfs mee aan wedstrijdjes.

Het maakt dus veel uit wie er naast je staat. Een trainer die je drilt en zegt dat je het niet goed genoeg doet, of een coach die kijkt naar wat je kunt en wat je leuk vindt. In mijn Bootcamp & Yogalessen draait het daarom niet om de snelste tijd of de zwaarste oefening. Je traint in de buitenlucht, in een fijne groep, op jouw eigen niveau. Bootcamp geeft je energie en een yes-gevoel, yoga brengt je weer terug in rust. Juist die combinatie zorgt voor balans.

Welke sport past bij sporten vanuit zelfliefde?

De reden waarom je een sport kiest, is belangrijker dan de sport zelf. Kies iets waar je echt blij van wordt en waarvoor je niet per se iemand anders nodig hebt om te gaan.

Ben je perfectionistisch? Kies dan een sport of vereniging zonder prestatiedruk. Denk aan wandelen, yoga, pilates, dansen, balsporten of hardlopen zonder tijdregistratie. Vansteenkiste deed dat zelf ook: “Ik ben gestopt met sporten gedreven op cijfers, zoals afstand en snelheid. Ik geniet nu meer van het buiten zijn en de energie die het me geeft. Wandelen is trouwens echt een geweldige manier om te bewegen met plezier.”

7 tips om te sporten met liefde voor jezelf

• Plan realistisch. Leg de lat niet meteen te hoog qua frequentie.
• Kies je dagen slim. Plan je training op de dagen waarop je de meeste energie hebt.
• Maak een plan B. Wil je twee keer per week hardlopen? Bedenk wat je doet als het hard regent, zoals oefeningen binnen of goede regenkleding.
• Sport om je fit en energiek te voelen, niet om iets te compenseren.
• Zoek balans tussen sporten en je andere rollen, zoals werk, vrienden, familie en creativiteit.
• Wees flexibel. Je dag kan anders lopen of je kunt minder fit zijn. Gun jezelf een joker om een keer over te slaan.
• Kom los van cijfers. Ga bewegen en luister daarbij naar je lichaam.

Wil je nog meer handvatten? Lees dan ook mijn blog Hoe blijf je gemotiveerd: 5 tips.

Veelgestelde vragen over motivatie en sporten

Wat is het verschil tussen goesting en moetivatie?

Bij goesting sport je vanuit innerlijke gedrevenheid, omdat je het leuk of waardevol vindt. Bij moetivatie sport je omdat het moet, van een ander of van jezelf. Goesting geeft energie, moetivatie kost energie.

Is het erg als ik een training oversla?

Nee. Een flexibele houding is juist gezond. Voel je veel schuld of onrust als je een keer niet gaat? Dan is dat een signaal dat je vooral vanuit moeten sport.

Mag ik ook streng zijn voor mezelf?

Een plan maken en je eraan houden helpt. Het gaat mis als je jezelf alleen goed vindt wanneer je presteert. Kijk dus vooral naar waarom je gaat: voor plezier en energie, of om iets goed te maken.

Beweeg omdat je van jezelf houdt

Sporten is geen straf voor wat je gegeten hebt. Het is iets wat je jezelf gunt. Kijk met mildheid terug op die gezellige avond met familie of vrienden en ga bewegen omdat het je goed doet. Daar word je fitter en blijer van, en dat houd je veel langer vol.

Benieuwd naar het hele interview met Maarten Vansteenkiste en de ervaringen van meer vrouwen die de liefde voor sport en zichzelf ontdekten? Je leest het in het decembernummer van Gezondnu, vanaf december in de winkels.