Vrouwen zijn niet het zwakkere geslacht. Wel de kanarie in de kolenmijn.

Ups en downs

Ik merk het zelf ook. Mijn horloge meet mijn hartslagvariabiliteit en mijn slaap, en daarin zie ik echt een curve van vier weken. Rond en voor mijn menstruatie ben ik vaker moe en gevoeliger voor migraine. Daarom plan ik grote events, lezingen en workshops in de weken waarin ik meer energie heb.

Onderzoeker Arianne van Koppen van TNO liet zien hoe veel vrouwen hiermee te maken hebben. Een derde van de werkende vrouwen heeft regelmatig hormoongerelateerde klachten, en bijna de helft heeft ze soms. Dat geldt voor elke fase, van je eerste menstruatie tot na de overgang.

De onzichtbare last

Janine Vos, lid van de groepsdirectie van Rabobank, stelde de vraag of wij het zwakkere geslacht zijn. Als je kijkt naar de verzuimcijfers zou je dat bijna denken. Zij is erin gedoken en ontdekte: nee.

Vrouwen zijn de kanarie in de kolenmijn. Wij voelen als eerste dat er iets niet klopt in hoe we werken en leven.

Ze liet een plaatje zien over nature en nurture. Vrouwen dragen vaker de onzichtbare last: meer zorgtaken thuis, meer mantelzorg en meer mentale coördinatie. Daar komt bij hoe veel van ons zijn opgevoed. Lief zijn, niet lastig doen, de harmonie bewaren. Eerst voor een ander zorgen en pas daarna voor jezelf. Later zie je dat terug in moeilijk je grenzen aangeven, moeilijk hulp vragen en je overal verantwoordelijk voor voelen.

Zelf herken ik dat ook. Een paar jaar geleden waren mijn kinderen bij hun vader en werd ik gebeld. Welk cadeau had ik geregeld voor het kinderfeestje waar mijn dochter heen ging? “Uh, ik heb niks geregeld. Jij?” Voor mij was dat een grote shift. Ik regel dat soort dingen altijd: de groepsapps, de tikkies, de kinderfeestjes. Dit is vanuit de rolverdeling vanzelf zo ontstaan en heb ik ook zelf op me genomen.

Inmiddels probeer ik dat patroon te doorbreken. En mijn eyeopener was: dat kan dus ook gewoon. Mensen moeten er alleen even aan wennen.

Van vrouwen wordt vaak verwacht dat ze de school, de oudergesprekken en de feestjes regelen. Een man “helpt” dan. Terwijl het een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Het is ook aan ons vrouwen om dit thuis bespreekbaar te maken. En gelukkig zie je inmiddels ook steeds meer vaders op het schoolplein en tijdens de schoonmaakavond op school.

We zeggen het niet

Veel vrouwen lopen rond met klachten waar ze niets over zeggen. Uit het TNO-onderzoek blijkt dat 35 procent van de vrouwen hormoongerelateerde klachten verborgen houdt op het werk. En volgens ArboNed werkt 67 procent van de vrouwen door terwijl ze eigenlijk ziek is.

In mijn lessen en coaching hoor ik het ook. Veel vrouwen slapen slecht. Ze worden midden in de nacht wakker en blijven wakker liggen. Overdag zijn ze moe en verstrooid. Maar ze gaan door, want er moet nog zoveel.

Let op verandering, niet alleen op klachten

Ook de lezing van cardioloog Janneke Wittekoek gaf me veel nieuwe inzichten. Haar mantra:

Ken je getallen, zie de verandering en grijp eerder in.

Ze vroeg de zaal wie zijn of haar getallen kende. Bijna niemand stak een hand op.

Wachten tot je klachten krijgt, is vaak te laat. In haar praktijk ziet ze vrouwen die jarenlang langzaam uit de pas zijn gaan lopen. De bloeddruk loopt op, het gewicht neemt toe en ze slapen slechter.

Kleine veranderingen merk je niet als je alleen let op hoe je je voelt. Je ziet ze wel als je je waarden bijhoudt: je bloeddruk, je cholesterol, je bloedsuiker, je gewicht en je slaap. Zelf ken ik mijn getallen ook nog niet. Ik ga binnenkort mijn bloeddruk meten en een paar zelftesten halen.

Wat kun jij doen?

• Wees mild voor jezelf. Je lijf schommelt, en dat is geen zwakte. Moe zijn in bepaalde weken mag.
• Geef je grenzen aan. Je hoeft niet alles op te vangen. Lees ook mijn blog over hoe je herkent dat iemand je grenzen overschrijdt.
• Kijk waar jouw eigen verantwoordelijkheid ligt. Welke taken pak jij vanzelf op? Laat er eens eentje liggen of verdeel hem opnieuw. Iedereen moet even wennen, maar het kan.
• Plan met je energie mee. Houd bij in welke weken je meer of minder energie hebt en plan je grote dingen daarop.
• Ken je getallen. Laat je bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker meten, schrijf ze op en kijk na een tijd wat er verandert.

Jouw gezondheid verdient aandacht

Vrouwen zijn niet zwak. We dragen alleen vaak meer dan we laten zien. Daarom verdient vrouwengezondheid aandacht: in de zorg, op het werk en bij jezelf.

Bij Kara Yoga werk ik vooral met vrouwen. Ik zie hoe goed het je doet als je stilstaat bij wat jouw lijf nodig heeft, en jezelf daarin wat meer ruimte geeft. Misschien is dit een mooi moment om daarmee te beginnen.